Glastuinbouw Bommelerwaard Raadsvergadering 11 december 2014

Er is ons een worst voorgehouden, in 2009, bij de totstandkoming van de SOK (de beroemde of beruchte samenwerkingsovereenkomst). Het moederdocument voor de herstructurering van de glastuinbouw. Eindelijk een plan in 2009, na 12 jaar gesoebat, voor een duurzame oplossing van de glastuinbouw. Minder hectares glas, kassen gebundeld op bepaalde plaatsen, tegengaan van verrommeling van het landschap, energiezuiniger, landschappelijke verbeteringen.

Wat is ervan terecht gekomen? Wat staat er in de plannen nu, 5 jaar later.

We maakten ons zorgen over allerlei ruimtelijke ontwikkelingen in de Bommelerwaard, die ten koste gaan van het fraaie en cultuurhistorisch waardevolle rivierenlandschap. En we maken ons nog steeds zorgen.
Wat ik vooral mis is een zorgvuldige afweging van belangen. De verbrokkeling blijft in stand. Het landschap krijgt een knauw. De natuur een duw. Het milieu een trap na.

En hoe duurzaam is het eigenlijk, in de zin van toekomstbestendigheid? Hoe ziet het er over 20 jaar uit? Welke toekomstvisie zit achter de plannen?

Van de oorspronkelijke ambities is weinig over.
Er komt nog een apart convenant over duurzaamheid. Voor ons horen de zaken die in een aparte uitvoeringsconvenant worden opgenomen onlosmakelijk bij de plannen zelf. Welke duurzaamheidsprestaties worden geëist?

Aantal elementen in de plannen

Aantal hectaren
Daar bestaat veel onduidelijkheid over.
Zowel in een presentatie als in een persbericht uit 2009 lees ik dat ongeveer 360 ha ruimte voor glas verdwijnt. Om ons lekker te maken: een oppervlakte van ruim 500 voetbalvelden.
Waar dan?
Nog een cijfer. 801,8 (ofwel ruim 800 hectare) zou de maximum omvang van de tuinbouw worden.
Het aantal glastuinbouwgebieden in de Bommelerwaard zou teruggebracht worden van 14 naar 8.
De glastuinbouw zou gebundeld worden in de intensiveringsgebieden en op termijn verdwijnen uit het landschap en de extensiveringsgebieden.
In het voorstel mogen toch in de extensiveringsgebieden 6 bedrijven (5 in Zaltbommel, 1 in Maasdriel) flink uitbreiden. Dit worden dan feitelijk kleinere intensiveringsgebieden. In de overige extensiveringsgebieden mag beperkt uitgebreid worden. Er is echter geen stok achter de deur om ervoor te zorgen dat gebieden kassenvrij worden.
En blijven die overige extensiveringsgebieden de bestemming tuinbouw houden?
Ooit is als antwoord op één van mijn vragen over hectares geantwoord dat, als in de extensiveringsgebieden wordt uitgebreid, dit af gaat van de te benutten ruimte elders.
Is dat nog steeds zo? Welke intensiveringsgebieden worden kleiner?
En als u nu denkt dat solitaire kassen het veld moeten ruimen. Geenszins. Zelfs al zijn de kassen ingestort en niet meer in gebruik, dan mag men daar nieuwe, hogere en grotere kassen neerzetten.

Dus, hoe zit dat, minder kassen?
Het worden er meer, veel meer.

Landschap
Wat komt er dan voor in de plaats, als solitaire bedrijven verdwijnen of verhuizen naar een intensiveringsgebied? Gewone tuinbouwgronden, zou je denken. Nou, ik dacht het niet. Bedoeling was om verrommeling tegen te gaan en om te zorgen dat het landschap er weer fraai uitziet.
Indien de bestemming agrarisch wordt, kun je te maken krijgen met teeltondersteunende voorzieningen. Enorme lappen plastic, of voorzieningen met de verschijningsvorm van kassen, al dan niet tijdelijk.
Functieverandering naar woningbouw is ook één van de mogelijkheden. En we kennen het in onze streek: ondernemers of andere particulieren die huizen bouwen als kastelen, of bordelen, of met de grootte van een hotel. Wordt dan eigenlijk ook gedaan aan waardevermeerdering van de vierkante meter?

Werkgelegenheid
Het aantal banen dan. Het zou zo goed zijn voor de werkgelegenheid in de Bommelerwaard. Ook daar heb ik mijn vraagtekens bij. Natuurlijk, er zijn wel mensen aan het werk en er zijn vast ook wel plaatselijke transportbedrijven die ervan profiteren. En menig scholier verdiende vroeger een zakcentje met het poten van chrysanten of het toppen van rozen.
In de moderne kassen wordt steeds meer gemechaniseerd. Met trots wordt verteld hoe efficiënt het tegenwoordig gaat. Slechts een handjevol, of 2 handjesvol medewerkers is nodig. In het hoogseizoen vinden mensen uit andere landen hier tijdelijk werk. Daar is niks mis mee. Er is zelfs, en terecht, een nota Huisvesting Tijdelijke Arbeidskrachten.
Maar zeg dan niet dat onze werkeloosheid hierdoor minder wordt.
Hoeveel banen (en dan bedoel ik hoeveel fte) levert de glastuinbouw nu echt op voor de lokale werkgelegenheid?

De Bommelerwaard had een aantrekkelijk gebied met veel natuur kunnen worden. Aantrekkelijk voor de eigen inwoners, aantrekkelijk ook voor het toerisme. Een bijna volgebouwde strook grote glazen hallen langs de dijk maakt het er niet beter op. Daar zijn de inwoners de dupe van, evenals de natuur.
Hadden we ons niet beter kunnen focussen op het waardevolle rivierenlandschap? Ons geld daarin kunnen steken? Waren we dan niet beter af geweest, ook qua werkgelegenheid?

De financiële kant
Er wordt ongeveer 50 miljoen in gestoken, waarvan bijna de helft gemeenschapsgeld, geld van u en mij. Let wel, dit is nog exclusief de verplaatsingssubsidie waar glasbouwers gebruik van kunnen maken. Ook geld van u en mij. Zonder deze subsidies zou het niet aantrekkelijk meer zijn kassen te bouwen. Al het geld wordt gewoon gebruikt om de sector te faciliteren en in stand te houden. Meer kan ik er niet van maken. Het is gierend uit de klauwen gelopen; met tuinbouw heeft het niets meer van doen, deze bloemenindustrie.

Reserveconcentratiegebieden
Wat vroeger magneetlocaties genoemd werden. En deze gebieden zouden, écht, écht waar, alleen maar gebruikt worden als reservegebied. Voor GroenLinks was magneetlocatie Zuilichem sowieso nooit een optie.
Nu wordt een stuk bij Zuilichem intensiveringsgebied in plaats van reservegebied.
Dan neem ik toch aan dat er een zelfde oppervlakte aan intensiveringsgebied elders afgehaald wordt? Waar dan?
En dan nog wat. Ik begrijp dat het reserveconcentratiegebied Velddriel on hold wordt gezet. Omdat Maasdriel een dergelijk gebied had, moest Zaltbommel destijds op eigen grondgebied ook zo’n reservegebied aanwijzen. Nu er een streep dreigt te komen door Velddriel, kunnen wij mooi een streep zetten door Zuilichem.

Verkeer
Is er dan geen enkel positief effect te benoemen van de herstructurering? Vrijliggende fietspaden bijvoorbeeld? Betere verkeersafwikkeling? Wegen verbreden zodat vrachtwagens elkaar kunnen passeren?
Dank je de koekoek. Zonder al die glastuinbouw was dat niet nodig.

De provincie is aan zet. Waar wij vandaag over besluiten, is of we als gemeente of gemeenteraad, al dan niet een zienswijze hierover indienen, of we vinden dat het anders moet. Het voorstel van het college is om géén zienswijze in te dienen.
Maar we zouden toch een mening, een zienswijze kunnen indienen over de beperking van het aantal hectaren? Of een opdracht mee kunnen geven over duurzame energieopwekking? Of meegeven dat de plannen voor landschappelijke inpassing gemaakt moeten worden in samenwerking met Bommelerwaardse organisaties als de Capreton? Of dat er meer vaart gezet moet worden achter de afbouw glas in extensiveringsgebieden? Of dat tuinders, die dus overheidsgeld opstrijken, de verplichting krijgen een heuse bijdrage te leveren aan de lokale werkgelegenheid? Of, als we kijken naar de inrichting van de gebieden, de wens uit te spreken voor de voorkeursvarianten?

Voor GroenLinks meer dan genoeg bezwaren en vraagtekens.
Er wordt ons nu niet gevraagd of we het eens zijn met de plannen. Was dat zo, dan zeiden we nee.

Dank voor uw aandacht,

Hellen Sluiter